Bumili ng mangga, namnamin ang tamis at matingkad na kulay kahel nito, at subukang gumawa ng sariling amba. Subukan mong pag-usapan ito sa isang dumadaan sa Mahane Yehuda Market sa Jerusalem – tiyak na may ngiti kang matatanggap.
Ang panahon ng anihan sa huling bahagi ng 2025 ay nagdala ng hinog at ginintuang mga mangga sa mga pamilihan ng lungsod. Para sa ilan sa mga taga-Jerusalem, ito ay prutas ng kasiyahan; para naman sa iba, ito ay amoy ng tag-init at masisikip na bus.
Sa Mahane Yehuda, sa pagitan ng mga kumpol ng yerba buena, za’atar at berdeng abokado, tahimik na dumarating ang taglagas. Ang mga mamimili mula sa iba’t ibang bahagi ng Jerusalem – at pati na rin mula sa labas ng lungsod – ay dumadaan sa mga saging at kaqui, tumitigil sa ubas, at sa huli’y natatakam sa mga bunton ng mangga. Parang sinasabi ng prutas sa lungsod: Padala ng pagbati mula sa India.
Sa Brazil ay Samba – sa India at Jerusalem ay Amba
Sa Jerusalem, halos bawat tindahan ng prutas at gulay ay may mangga. Sa lingguhang pamilihan ng Baka, ibinebenta ito na hiwa-hiwa; sa Gilo, may “Maya” variety na may lasang pulot; at sa lumang Katamon, uso ang bagong “Katamon Mango Amba.”
Ang mangga, na nagmula sa India at Timog-Silangang Asya, ay dumating sa Israel noong dekada 1960 at unti-unting nakaangkop sa lokal na klima. Mahilig ito sa init at maingat na pagdidilig. Alam ng mga magsasaka sa Jordan Valley, kanlurang Negev, at paligid ng Kinneret na sa unang ilang taon, ito ay tumutubo lamang, at makalipas ang lima o anim na panahon ay nagsisimula nang mamunga nang sagana.
Sa Mahane Yehuda, may isang babae na punô ng mangga ang malaking supot. Nang tanungin kung ganoon nila kamahal ang prutas, ngumiti siya: “Masustansya ito, at matatapos na ang season, kaya nilalagay ko sa freezer.”
Tunay nga, ang mangga ay mayaman sa bitamina C para sa taglamig, beta-carotene para sa paningin, at mga enzyme na nagpapakalma sa panunaw. “Wala nang flu shot, kumain ka lang ng mangga,” bulong ng isa pang mamimili habang inaabot ang pinakamagandang piraso sa puwesto.
Sa mga nagdaang taon, ginamit ng mga chef sa Jerusalem ang prutas sa mga juice, smoothie, at maging sa mga malamig na sopas. Ngunit ang tunay na bida, walang duda, ay ang amba – ang maanghang at matamis na sawsawang nagdudulot ng debate.
Sa mga tindahan ng Jerusalem, makikita ang kulay kahel na Indian paste na katabi ng bawang, olibo at schug. Ang isang garapon ng amba ay nagkakahalaga ng humigit-kumulang 15–17 shekel, habang ang sariwang mangga ay mga 10 shekel. Madaling gumawa ng sariling amba: hinog na mangga, citric acid, kaunting luya, at bahagyang turmeric. O kaya naman, gumawa ng matamis na jam na may “mangga, saging at melon, pulot at kanela,” gaya ng sabi sa kanta.
