Tu Bişvat, Yahudi ağaç bayramı, İbrani takviminde yalnızca meyve ve dikim günü değildir. Toprağın sanki bir ses kazandığı, ağaçların kültürel ve çevresel bir dayanak haline geldiği ve insan ile toprak arasındaki bağın yeniden güçlendiği bir andır. Kudüs’ün Ramot mahallesindeki Yisrael Zarhi Caddesi boyunca onlarca yıldır ayakta duran uzun bir sedir ağacı geçmişe bakıyor. Üzerinde incir de yok badem de yok, ancak daha nadir bir şeye sahip, hafıza. 1974 yılında kurulan bir mahallenin merkezine dikilen bu sedir, Kudüs’ün değişen manzarasında köklerin nasıl tutunduğunu ve bazen nasıl söküldüğünü gördü. Her daim yeşil olan ağaç, mahallenin yüzünün zamanla nasıl değiştiğini yukarıdan izledi.
Kudüs’te Ramot Mahallesi Eskiden Nasıldı?
1970 ve 1980’li yıllarda Ramot genç, büyük ölçüde seküler ve geleceğe umutla bakan bir mahalleydi. Genç çiftler, öğretmenler, gazeteciler, avukatlar, doktorlar, tüccarlar ve ekonomistler buraya akın ediyordu. Zundak Caddesi 1’de bulunan devlet okulu “Ramot G” 1.500’den fazla öğrenciye ev sahipliği yapıyordu. Çocuklar Shay Caddesi, Derech HaHoresh, Yisrael Zarhi, Aharon Eshkoli ve diğer sokaklardan gelerek demokrasiyi ve değerleri temel alan bu okulda buluşuyordu. Bu, ahlaki anlamda elit bir mahalleydi, eğitime, kültüre ve vatandaşlık sorumluluğuna inanan bir topluluktu.
İlk yıllarında Ramot birçok tanınmış ailenin de evi oldu. Bunlar arasında eski polis ve iç güvenlik yorumcusu Moşe Nussbaum’un ailesi, Orta Doğu analisti Ehud Yaari’nin ailesi, haber sunucusu Anat Saran’ın ailesi, merhum gazeteci Amos Arbel, eski hava durumu sunucusu ve günümüzde Home Front Command sözcüsü olan Danny Deutsch, yargıç Shulamit Dotan ve buna karşıt olarak daha sonra ebeveynlerinin trajik cinayetiyle suçlanan Danny Maoz’un ailesi de bulunuyordu.
Dürüst ticaret yapan ve Kudüs’e destek olma niyeti taşıyan tüccarlar da Ramot’ta yaşıyordu. Bunlar arasında şehirde iyi bilinen “Bazaar Strauss”un kurucuları Cohen ailesi de vardı.
Bu insan sermayesiyle Ramot gelişti. Çocuk ve yetişkin kütüphaneleri, yüzme havuzu ve Anma Günü, Bağımsızlık Günü, Lag BaOmer gibi ortak kutlamalar vardı. Evlerin yanında bakımlı bahçeler, spor sahaları ve üstün yetenekli öğrenciler için “Ofek” okulu öne çıkıyordu. Recanati, Ben Ze’ev ve Zundak caddeleri canlıydı. Naamad kardeşlerin işlettiği küçük süpermarket neredeyse her şeyi satıyordu, çocukların koleksiyon albümleri için kartlar bile.
Daha sonra resmi bir duyuru olmadan ve girişte herhangi bir tabela olmadan Ramot değişmeye başladı.
Yıllar İçinde Kudüs’teki Ramot Mahallesi Nasıl Değişti?
Uzun süredir yaşayan aileler yavaş yavaş ayrıldı. Tüm kültürel yapı farklı bir karaktere büründü. Çocukların oynadığı ve İzci gençlik hareketinin faaliyet gösterdiği alanların yerini dini kurumlar aldı.
Bugün Ramot, Kudüs’ün en büyük ultra Ortodoks ve dini mahallelerinden biridir.
Bu hikâyeyi anlatan ise mahallenin sessiz tanıklarından biri olan yaşlı sedir ağacıdır. Belki de İbranice Tu Bişvat olarak bilinen Yahudi ağaç bayramı, düşünmek için uygun bir davettir.
