Merkez Kudüs’ün en yoğun ve en görünür noktalarından biri olan Davidka Meydanı’nda, yıllar boyunca küçük bir evsiz grubu taş ve ahşap banklarda bir araya geliyordu. Onlar için bu banklar sadece dinlenme yeri değildi. Uyumak, yemek yemek, oturmak, konuşmak ve şehrin bir parçası olduklarını hissetmek için bir dayanak noktasıydı.
Meydan, fiziksel bir alan olmanın ötesinde aynı zamanda sosyal bir buluşma noktasıydı. Burada buluşur, bilgi paylaşır, yemek paylaşır ve bazen sessizce birlikte otururlardı. Birçoğu için burası, Kudüs’te kendilerini görünmez hissetmedikleri ender yerlerden biriydi.
Son haftalarda bakım ve yenileme çalışmaları kapsamında meydandaki banklar kaldırıldı. Alan temizlendi, açıldı ve yeniden düzenlendi. Ancak evsizler için bunun anlamı açıktı: kalabilecekleri tek yerin ortadan kalkması. Bazıları artık yakın sokaklarda dolaşıyor, bazıları geçici sandalyelerde ya da kaldırımlarda oturuyor, bazıları ise bölgeden tamamen kaybolmuş durumda.
Birçoğu için barınaklara gitmek kolay bir çözüm değil. Aylarca ya da yıllarca sokakta yaşadıktan sonra kapalı bir ortama girmek kaygı yaratabiliyor. Kontrol kaybı korkusu, bilinmeyen bir çevreye girme endişesi ve yabancılarla birlikte olmanın verdiği rahatsızlık birçok kişiyi geri adım atmaya itiyor. Bazıları, risklerini bildikleri sokak ortamında kendilerini daha güvende hissediyor. Diğerleri ise uzun vadeli yardımın gerçekten mümkün olduğuna inanmakta zorlanıyor ve tanıdık alanlarda kalmayı tercih ediyor.
Kudüs ve dünyadaki şehirler evsizlikle nasıl mücadele ediyor?
Dünyanın birçok şehri evsizlik sorunuyla farklı yöntemlerle mücadele ediyor. New York’ta geçici konut ve kişisel danışmanlık programları uygulanıyor. Londra’da açık gündüz merkezleri yemek, duş ve destek hizmetleri sunuyor. Berlin’de sosyal yardımlar uzun vadeli konut projeleriyle birleştiriliyor. Helsinki’de “housing first” modeliyle rehabilitasyondan önce kalıcı barınma sağlanıyor. Tokyo’da ise özel istihdam programları evsizlerin iş hayatına dönmesine yardımcı oluyor.
Kudüs’te ise kamusal alanın sınırlı olması ve sosyal yapının karmaşıklığı nedeniyle sorun daha da derinleşiyor. Evsizler için bankların kaldırılması gibi küçük fiziksel değişiklikler bile günlük yaşamı, güvenlik hissini ve tanıdık alanlarda kalabilme imkânını doğrudan etkiliyor.
Davidka Meydanı ile şehrin diğer merkezi noktaları arasında, birçok kişi artık sürekli yer değiştiriyor. Kalıcı bir dayanak noktası ve uzun vadeli bir çözüm olmadan yaşamaya çalışıyorlar. Onlar için sokak sadece bir mekân değil, bir yaşam alanı. Bu alan ellerinden alındığında, şehirdeki yerlerini de kaybediyorlar.
