Kudüs’teki Mahane Yehuda Pazarı’nın dar sokaklarında, taze sebze ve yeşillik tezgahları arasında, son dönemde dikkatleri üzerine çeken bir bitki var: rashad.
Rashad, geleneksel olarak günlük sağlık ve beden direncini desteklemek için kullanılan küçük bir şifalı bitkidir.
Pazardaki satıcılar için rashad, fabrikada üretilmiş bir takviye ya da eczane ilacı değil; vücudu arındırdığına, bağışıklığı güçlendirdiğine ve hafif rahatsızlıkları önlediğine inanılan doğal bir bitkidir. Kudüs çevresindeki Arap mahallelerinden Mahane Yehuda’nın merkezine ulaşan bu bitki, zamanla Araplar ile Yahudiler arasında sessiz bir bağ kurmuştur.
Rashad, Mahane Yehuda Pazarı’nda nasıl yeni bir sağlık trendi oldu?
Bulutlu bir Kudüs sabahı pazarı sarar. Islak kişniş kokusu havaya yayılırken, tezgahlarda maydanoz, nane, za’atar, adaçayı ve dereotu yığılır. Ancak bir şey çok hızlı tükenir: rashad. Koyu yeşil bu bitki, tanıtıma ihtiyaç duymadan dakikalar içinde satılır.
Gençler, eski tarifleri bilen nineler, farklı geçmişlerden aileler ve yeni tatlar arayan şefler – herkes aynı soruyu sorar: bugün rashad var mı?
Rashad, Arap dünyasında uzun süredir günlük sağlık uygulamalarının parçası olarak kullanılan yabani bir şifalı bitkidir. Ne kimyasal bir takviye ne ağrı kesici ne de hızlı bir çözümdür. Faydaları kuşaktan kuşağa aktarılır: sindirimi desteklemek, bağışıklığı güçlendirmek ve beden dengesini korumak.
Son yıllarda rashad, Kudüs içinde sosyal sınırları da aşmıştır. Haftanın ilk günlerinden itibaren Şuafat, Beyt Safafa ve Abu Ghoş gibi Arap bölgelerinde yetiştirilen rashad demetleri pazara ulaşır ve Mahane Yehuda’da hızla tükenir.
Rashad neden Kudüs’te birlikte yaşamanın sembolü haline geldi?
Bu bitki, adeta bir mutfak dönüşümü yaşamıştır. Bir zamanlar ağırlıklı olarak Arap topluluklarıyla özdeşleştirilen rashad, bugün geniş bir sağlık trendine dönüşmüştür. Salatalarda kullanılır, limon ve zeytinyağıyla humusa ince ince doğranır ve giderek daha fazla kişi tarafından tercih edilir. Talep artar, arz sınırlı kalır ve bitki hızla biter.
Tezgahlardan birinin yakınında Bakşi Eczanesi bulunur. Birçok müşteri vitaminleri ve takviyeleri geçip, ucuz bir rashad demetini tercih eder. Onlara göre kaşıntı azalır, baş ağrısı hafifler ve günlük sağlık şikayetleri yatışır. Rashad, reçetesiz doğal bir çözümdür. Rashad sapını çiğneyen bir müşteriye acı tadına nasıl dayandığı sorulduğunda, cevabı nettir: “Bu bir yiyecek, ilaç değil.”
Bu yalnızca bir sağlık tercihi değildir. Bir yaşam anlayışıdır.
Mahane Yehuda’da, turp, karnabahar ve acı biber sepetleri arasında rashad belirir ve kaybolur. Yeşil, sade, gösterişsiz. Belki de bu küçük ama dirençli bitki, Kudüs halkına temel bir gerçeği hatırlatır: sağlık herkes için gereklidir – Yahudiler için de Araplar için de. Ve tezgah sahiplerinden Hasan, neredeyse kâr etmeden, gülümseyerek herkese satmaktan mutluluk duyar.
